Sztum

Sztum (niem. Stuhm) – miasto w północnej Polsce, w woj. pomorskim, w powiecie sztumskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Sztum. Położone na Powiślu, nad jeziorami: Zajezierskim i Barlewickim, przy drodze krajowej nr 55 (Kwidzyn–Malbork). W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 9766 mieszkańców.

Historia

We wczesnym średniowieczu gród pruski, zdobyty w 1236 przez Krzyżaków. Zamek zbudowany został w latach 1326–1335. Od 1330 siedziba krzyżackiego wójta. W 1377 miasto odwiedza książę austriacki Albrecht, który pozostawia Zakonowi herb, którym wójt sztumski będzie się posługiwał, oraz fundusze na budowę wieży. W 1410 podczas wielkiej wojny Polski z Zakonem Krzyżackim zamek i miasto na krótko trafia w ręce wojsk polskich, dowodzonych przez Jędrzeja z Brochocic. Prawa miejskie Sztum otrzymał w 1416, nadane przez wielkiego mistrza Michaela Küchmeistera von Sternberg, a potwierdzony przez polskiego króla Zygmunta Augusta w 1553. Miasto i zamek kolejny raz trafiają w ręce Polaków, podczas wojny 13-letniej od 8 sierpnia 1454 do 21 września tego samego roku.

Na podstawie pokoju toruńskiego z 1466 Sztum został włączony do Korony Polskiej. W latach 1468–1772 miasto powiatowe w województwie malborskim oraz miejsce sejmików tegoż województwa. Podczas wojny Polsko-Szwedzkiej tzw. o "Ujście Wisły" pod okupacją szwedzką. Po przegranej bitwie pod Trzcianą Gustaw II Adolf schronił się na sztumskim zamku. Na mocy rozejmu w Starym Targu, miasto wraz z zamkiem są w rękach elektora brandenburskiego, aż do rozejmu w Sztumskiej Wsi.